Van Schaik C.S. / Algemeen / De zieke werknemer en zijn vakantierechten.

De zieke werknemer en zijn vakantierechten.

Hoofdregel.

Een werknemer die wegens ziekte arbeidsongeschikt is bouwt tijdens deze ziekte gewoon vakantierechten op. De opbouw gaat ook door als hij vanwege de ziekte niet in staat is de vakantiedagen op te nemen. Alleen met betrekking tot de bovenwettelijke vakantierechten kan hiervan bij schriftelijke arbeidsovereenkomst worden afgeweken. Zonder een dergelijke schriftelijke afwijking geldt de opbouw tijdens ziekte ook voor de bovenwettelijke dagen. In veel gevallen zullen de wettelijke vakantierechten ook niet vervallen omdat het voor de werknemer in redelijkheid niet mogelijk was deze op te nemen.

Vakantie opnemen tijdens ziekte.

Onder voorwaarden kan een zieke werknemer tijdens zijn arbeidsongeschiktheid ook met vakantie gaan. Deze voorwaarden zijn dat de vakantie op de normale in het bedrijf gangbare wijze wordt aangevraagd en toegestaan. Verder dient vastgesteld te worden dat het opnemen van de vakantie verantwoord is in het kader van de re-integratie. In de praktijk betekent dit dat de bedrijfsarts moet vaststellen dat er geen (medische) bezwaren zijn tegen de voorgenomen vakantie, en dat het herstel- en re-integratieproces hierdoor niet worden belemmerd.

Als een zieke werknemer toestemming voor vakantie vraagt en krijgt, dan is hij gedurende deze vakantie vrijgesteld van zijn re-integratieverplichtingen. Gedurende de vakantie is hij dus niet verplicht op controle te verschijnen of andere re-integratie verplichtingen na te komen. Indien een werknemer op deze wijze tijdens ziekte vakantie neemt, mogen de vakantie dagen in principe ook van het vakantietegoed worden afgeboekt. Dit mag echter niet automatisch! Artikel 7:637 lid 1 BW bepaalt dat dit slechts mag de werknemer daar mee instemt. Uit de wetsgeschiedenis blijkt dat hier telkens afzonderlijke afspraken met de betrokken werknemer moeten worden gemaakt. Die afspraken moeten ook bewijsbaar zijn.

In de praktijk moet een onderscheid worden gemaakt tussen vakantieaanvragen van zieke werknemers, en vakanties die reeds gepland en goedgekeurd waren voor dat de werknemer ziek werd. Voor beide typen vakanties geldt dat er toestemming nodig is en dat deze het herstel of de re-integratie niet mogen belemmeren.

Omdat voor het afboeken van de vakantiedagen van het vakantietegoed toestemming van de werknemer nodig is, is er wel een praktisch verschil. Bij een werknemer die ziek is en een verzoek tot vakantie indient, ligt het voor de hand om die verlof slechts te verlenen onder de voorwaarde dat hij instemt met het afboeken van de vakantiedagen. De werknemer is immers gedurende de vakantie vrijgesteld van zijn re-integratieverplichtingen. Hier kan de toestemming voor het opnemen van vakantie dus worden gekoppeld aan de toestemming van de werknemer tot het afschrijven van dit verlof van het vakantietegoed. Het is wel zaak e.e.a. goed vast te leggen.

Heeft een zieke werknemer reeds voordat hij ziek werd vakantie gevraagd en is hier toestemming voor verleend, dan is het zaak de toestemming van werknemer tot het afboeken van de vakantie van het tegoed expliciet te regelen. In de praktijk ligt hier een gecombineerde signaleringstaak voor de bedrijfsarts en de personeelsfunctionaris. De bedrijfsarts beoordeelt immers of de zieke werknemer zonder risico voor herstel of re-integratie met vakantie kan gaan. Het is zijn taak om bij een positief oordeel aan de werknemer te melden dat deze dan wel toestemming moet geven voor het afboeken van de vakantiedagen. De personeelsfunctionaris moet een ziekmelding controleren of er reeds vakanties zijn gepland, en hierop zo nodig actie ondernemen.

E.e.a. is recent weer eens bevestigd in een uitspraak van de rechtbank Gelderland van 12 augustus 2025 (ECLI:NL:RBGEL:2025:7054).

Opbouw van vakantierechten na twee jaar ziekte.

De wetgever heeft als hoofdregel in de wet opgenomen dat een werknemer geen vakantierechten opbouwt als hij geen recht op loon heeft. Dit principe is neergelegd in artikel 7:634 lid 1 BW. In feite is het een uitwerking van de regel geen werk geen loon. De praktijk is er altijd vanuit gegaan dat het gevolg van deze regel is, dat de opbouw van vakantierechten voor de zieke werknemer eindigt, zodra ook de loondoorbetalingsverplichting van de werkgever eindigt, uitzonderingen daargelaten dus na twee jaar ziekte. De praktijk ging er vanuit dat bij een “slapend dienstverband” geen vakantie meer werd opgebouwd.

In voornoemde uitspraak van de rechtbank Gelderland is echter bepaald dat artikel 7:634 lid 1 BW strijdig is met diverse Europese regels, waaronder met artikel 31 lid 2 van het Handvest Grondrechten EU, dat luidt:

                “Iedere werknemer heeft recht op een beperking van de maximumarbeidsduur en op dagelijkse en wekelijkse rusttijden, alsmede op een jaarlijkse vakantie met behoud van loon.”

De rechtbank Gelderland heeft uitgesproken dat een werknemer ook als er een slapend dienstverband is, werknemer blijft, en leidt hier uit af dat artikel 7:634 lid 1 BW als strijdig met het Handvest buiten toepassing blijft. Concreet betekende dit in de berechte zaak dat ook na de het einde van de loondoorbetalingsverplichting, dus tijdens het slapende dienstverband, vakantiedagen werden opgebouwd. Toen het dienstverband uiteindelijk werd beëindigd moest de werkgever daarom ook nog (anderhalf jaar) aan vakantiedagen uit betalen die na de beëindiging van de loondoorbetalingsverplichting waren opgebouwd.

Slapende dienstverbanden.

Werknemers hebben bij opzegging van het dienstverband recht op een transitievergoeding. In het verleden weigerden sommige werkgevers het dienstverband van zieke werknemers na twee jaar te beëindigen, waardoor slapende dienstverbanden ontstonden, maar de werknemer geen transitievergoeding kreeg.

In de Xella uitspraak (ECLI:NL:HR:2019:1734) heeft de Hoge Raad echter bepaald dat goed werkgeverschap de werkgever verplicht in geval van een slapend dienstverband mede te werken aan beëindiging van de arbeidsovereenkomst en uitbetaling van de transitievergoeding. Hierbij is heeft de Hoge Raad uitdrukkelijk meegewogen dat werkgevers die na twee jaar ziekte de arbeidsovereenkomst opzeggen en de transitievergoeding betalen, deze van het UWV vergoed kunnen krijgen.

Zoals het er thans naar uitziet zal deze vergoeding voor bedrijven met meer dan 25 werknemers echter per 1 juli 2026 komen te vervallen.

Gelet op de uitspraak van de rechtbank Gelderland is het van groot belang om slapende dienstverbanden met werknemers waarbij geen herstel te verwachten is, zo spoedig mogelijk te ontbinden. In elk geval tot 1 juli 2026 bestaat nog recht vergoeding van de betaalde transitievergoeding, terwijl het laten doorlopen van de dienstverbanden het risico oplevert van het ontstaan van een stuwmeer aan vakantiedagen, die uiteindelijk ook nog moeten worden uitbetaald.

Top